Aşure günü, İslam takviminin ilk ayı olan Muharrem ayının onuncu gününe verilen isimdir ve dört haram aydan biri olan Muharrem’in en kıymetli günü kabul edilir. Yıl boyunca sınırlı sayıda bulunan “duaların geri çevrilmediği” vakitlerden biri olarak anılan bu gün, tarih boyunca pek çok önemli hadisenin yaşandığı bir zaman dilimi olarak da bilinir. Bu yazıda aşure gününün tanımı, dini delilleri, fazileti ve bu günde yapılması tavsiye edilen ibadetler ele alınmaktadır.
Aşure Günü Nedir?
Aşure günü, hicri takvime göre Muharrem ayının onuncu günüdür. Muharrem ayı, Kur’an-ı Kerim’de zikredilen ve kendisine hürmet edilmesi emredilen dört haram aydan biridir. Bu nedenle Muharrem ayının onuncu günü olan aşure günü, hem tarihi hem manevi açıdan müstesna bir gün olarak kabul edilir.
Aşure Gününün Dini Delilleri Nelerdir?
Kur’an-ı Kerim’de Haram Aylar
Muharrem ayının içinde bulunduğu haram ayların kutsiyeti Tevbe suresinin 36. ayetiyle sabittir:
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ
Meali: “Gökleri ve yeri yarattığı günde Allah’ın yazısına göre Allah katında ayların sayısı on iki olup, bunlardan dördü haram aylarıdır. İşte bu doğru hesaptır. O aylar içinde kendinize zulmetmeyin.” (Tevbe, 9/36)
Hadis-i Şeriflerde Aşure Günü
Hadis kaynaklarında aşure gecesi, duaların kabul edildiği özel vakitlerden biri olarak zikredilir:
“Beş vakit vardır ki, bu zamanlarda yapılan dualar geri çevrilmez: Cuma gecesi, Muharrem’in onuncu gecesi (Aşure günü), Şaban ayının on beşinci gecesi (Berat kandili), Ramazan bayramı gecesi ve Kurban bayramı gecesi.”
Ayrıca Resûlullah (s.a.v.)’ın Veda Haccı’nda haram aylar hakkında şöyle buyurduğu rivayet edilir:
“Şüphesiz ki ayların sayısı Allah katında on ikidir… bunlardan dördü mukaddes olan haram aylardır. Bunlar da peş peşe gelen Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Mudar kabilesinin Recep ayıdır.”
Aşure Günü ve Muharrem Ayının Fazileti Nedir?
Kaynaklarda haram aylarda yapılan itaat ve ibadetlere kat kat sevap verildiği belirtilir. Diğer aylarda yapılan bir iyilik on misliyle karşılık bulurken, bu mübarek zaman dilimlerinde bu oranın daha da arttığı ifade edilir. Bu ayda samimi tövbe ve istiğfarın kabul gördüğüne, günahların bağışlandığına dikkat çekilir.
Cahiliye döneminde Araplar, “nesiy” adı verilen bir uygulamayla haram ayların yerini değiştirerek Muharrem’in hürmetini erteliyorlardı. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in Veda Haccı hutbesinde, ayların Allah’ın belirlediği asli düzenine döndüğünü müjdelediği aktarılır.
Aşure Gününde Hangi İbadetler Yapılır?
Kaynaklarda aşure günü ve Muharrem ayının ilk on günü için şu ibadetler öne çıkmaktadır:
- Oruç tutmak: Aşure orucunun sahih dayanağı, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in Medine’de Yahudilerin bu günde —Allah’ın Hz. Mûsâ (a.s.) ile İsrâiloğullarını kurtardığı gün olması sebebiyle— oruç tuttuğunu görüp “Biz Mûsâ (a.s.)’ya sizden daha yakınız” buyurarak oruç tutması ve tutulmasını tavsiye etmesidir (İbn Abbas radıyallahu anh rivayeti). Hanefî fıkhında Aşure orucu nafile (mendûb) hükmündedir ve Yahudilere benzememek için bir gün öncesi veya sonrasıyla birlikte (9-10 ya da 10-11 Muharrem) tutulması tavsiye edilmiştir. Ayrıca Hz. Nûh (a.s.)’un gemisinin bu günde selâmete erdiğine dair rivayetler de nakledilir.
- Dua etmek: Aşure gecesinde yapılan duaların geri çevrilmeyeceği müjdelendiği için bu vakitte samimi münacatta bulunulması tavsiye edilir.
- Zikir ve tövbe: Allah’ı çokça anmak, tesbih ve istiğfarla meşgul olmak, Muharrem ayının ruhuna uygun bir davranış olarak aktarılır.
- İyilik ve infak: Bu aylarda yapılan hayır işlerinin kat kat ecirle karşılık bulduğu belirtilir; yoksulları gözetmek bu çerçevede önemli görülür.
Aşure Günü Ne Zaman Kutlanır?
Aşure günü her hicri yılda Muharrem ayının onuncu gününe denk gelir. Hicri takvim güneş yılına göre yaklaşık 10-11 gün kaydığı için, aşure gününün miladi takvimdeki tarihi her yıl değişir. Güncel tarih için hicri takvim kaynaklarına başvurulması gerekir.
Aşure Günü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Aşure günü neden değerlidir?
Aşure günü, Allah’ın hürmet gösterilmesini emrettiği Muharrem ayının onuncu günüdür ve duaların kabul kapılarının özellikle açık olduğu müjdeli bir vakit olarak aktarılır.
Aşure günü sadece o gün mü ibadet edilmelidir?
Hayır. Muharrem ayının tamamı hürmetli kabul edilir; ancak aşure günü ve gecesi, duaların kabulü açısından özellikle vurgulanan bir zaman dilimidir.
Aşure orucu ne zaman tutulur?
Aşure orucunun sahih dayanağı, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in Hz. Mûsâ (a.s.)’nın kurtuluşu sebebiyle bu günde oruç tutması ve tutulmasını tavsiye etmesidir (İbn Abbas radıyallahu anh rivayeti); Hanefî fıkhında nafile (mendûb) hükmünde olup Muharrem’in 9-10 veya 10-11. günlerinde tutulması tavsiye edilir. Ayrıca Hz. Nûh (a.s.)’un gemisinin bu günde selâmete erdiği de rivayet edilir.
Haram aylarda savaşmak neden yasaktır?
Kaynaklarda bu yasağın, can ve mal güvenliğinin sağlanması ile ibadete odaklanılması amacıyla konulduğu, ayların kutsiyetinin Hz. İbrahim (a.s.) ve Hz. İsmail (a.s.) döneminden itibaren gözetildiği ifade edilir.
Kaynaklar
- Kur’an-ı Kerim, Tevbe Suresi, 36. Ayet
- Dürretü’n-Nâsihîn, ilgili vaaz metinleri (haram aylar ve aşure günü bölümleri)
