Zekât; Müslüman, hür, akıllı ve ergenlik (buluğ) çağına erişmiş, asli ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı mala sahip olan her bireye farzdır. Bu malın üzerinden bir kamerî yıl geçmiş olması ve malın artıcı (nâmî) özellikte olması şarttır.

Zekâtın vacip olması için gereken zenginlik ölçüsü (nisap), 80,14 gr altın veya buna denk para ya da ticaret malına sahip olmaktır. Hesaplama yapılırken ailenin bir yıllık mutat masrafları ve borçlar düşülür, ardından kesin alacaklar mevcut birikime eklenir; kalan miktar bu sınırın üzerindeyse zekât yükümlülüğü başlar.

Altın, gümüş, nakit para, döviz ve ticaret malları için zekât oranı yıllık %2,5 (kırkta bir) olarak belirlenmiştir. Sanayi kuruluşlarında sadece döner sermaye varlıkları (hammadde, üretilmiş mal ve nakit) bu oran üzerinden zekâta tabidir. Toprak ürünlerinde ise sulama yöntemine göre %10 (öşür) veya %5 oranları uygulanır.

Kur’ân-ı Kerîm’de zekâtın verileceği yerler sekiz sınıf olarak belirlenmiştir: yoksullar, düşkünler, zekât memurları, müellefe-i kulûb (kalpleri İslam’a ısındırılacaklar), köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar. Kişi zekâtını anne, baba, çocuk ve eş gibi bakmakla yükümlü olduğu kişilere veremez.

Zekât; nisap miktarı mala (80,14 gr altın) sahip olanlara farz olup üzerinden bir yıl geçme şartı aranırken; Fitre (Fıtır Sadakası) bayram sabahı bu zenginliğe sahip olan her Müslüman için vaciptir. Sadaka ise herhangi bir nisap şartı aranmaksızın, Allah rızası için yapılan her türlü gönüllü bağışı kapsayan daha geniş bir kavramdır. Fitre, bayram namazından önce verilmesi esastır.