Kurban Nedir?
İslam dininde belirli şartları taşıyan bireyler için büyük bir manevi öneme sahip olan kurban, her Müslüman için yerine getirilmesi gereken temel bir vazifedir. Pek çok kişinin merak ettiği “kurban nedir” sorusunun cevabı, dini literatürde ve fıkıh kaynaklarında oldukça net bir çerçeveyle çizilmiştir. Bu makalede, muteber kitaplardan toplanarak hazırlanan ilmi bilgiler ışığında kurban tanımı, kurban hükmü ve bu ibadetin yerine getirilmemesi durumunda karşılaşılabilecek manevi uyarılar ele alınmaktadır.
İslam’da Kurban Nedir ve Kurban Tanımı Nasıl Yapılır?
Dini bir terim olarak kurban nedir sorusu; Zilhicce ayının onuncu, on birinci, on ikinci günleri ile on birinci ve on ikinci gecelerinde, ibadet ve Allah’a yakınlık niyetiyle kesilen belirli hayvan türlerini ifade eder. Bu ibadetin özünde, Allah’ın emrine boyun eğmek ve O’na yakınlaşma arzusu yatar.
Kaynaklara göre kurban edilebilecek beş nevi hayvan şunlardır:
- Koyun ve Keçi: En az bir yaşını doldurmuş olmalıdır.
- Sığır ve Manda (Câmûs): İki yaşını bitirmiş olmalıdır.
- Deve: Beş yaşını doldurmuş olması şarttır.
Kurban Hükmü: Kurban Kesmek Vacip mi?
İslam hukukuna göre kurban hükmü vaciptir. Zaruri ve asli ihtiyaçları ile borçlarından sonra nisab miktarı mala malik olan her hür ve mukim Müslümanın senede bir kere kurban kesmesi gerekir. Bu ibadetin imkan sahibi her fert için dini bir yükümlülük olduğu belirtilmiştir.
Kurban Kesmemenin Manevi Sorumluluğu
İmkanı olduğu halde kurban kesmeyen kimseler için Peygamber Efendimiz (s.a.v.) tarafından ciddi uyarılar yapılmıştır. Hadis-i şerifte kurban kesmeye kudreti olup da kesmeyenlerin durumu şöyle ifade edilir:
Arapça
مَنْ وَجَدَ سَعَةً وَلَمْ يُضَحِّ فَلَا يَقْرَبَنَّ مُصَلَّانَا
Mânâsı
“Bir kimse, kurban kesmeye kudreti olur da kurban kesmezse o kimse elbette bizim mescidimize (yani bize) yaklaşmasın.”
Ayrıca bu vazifeyi terk edenlerin, kıyamet gününde “Şefâatımıza nâil olmaz.” buyurularak bu büyük müjdeden mahrum kalabilecekleri ihtar edilmiştir. Bu durum, kurban vacip mi sorusuna verilen cevabın ne derece önemli olduğunu göstermektedir.
Kurbanın İslam’daki Yeri ve Hikmeti
Kurban; yaşlı, genç, erkek ve kadın ayrımı yapılmaksızın mahşer gününde sevaba vesile olması için emredilmiştir. İbadet ancak kurban olmaya uygun vasıfları taşıyan bir hayvanın kesilmesi ve kanının akıtılması ile eda edilmiş olur. Maddi bedelini sadaka olarak vermek, vakti içinde kurban kesme borcunu düşürmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Kurban hangi günlerde kesilir?
Kurban, Zilhicce ayının onuncu günü şafaktan on ikinci günü güneş batmazdan evvele kadar (Kurban Bayramının birinci, ikinci ve üçüncü günü) kesilebilir. On ikinci gün güneş battıktan sonra kurban kesmek câiz olmaz.
Şehirde — yani cuma ve bayram namazlarının şartlarının mevcut olduğu yerlerde — Zilhicce ayının onuncu gününde kurbanı kesmeden evvel bayram namazının kılınmış olması şarttır. Cuma ve bayram namazlarının şartlarının bulunmadığı bir yerde ise bayramın birinci günü şafaktan sonra kurban kesmek câizdir. Bu meselede sahibinin bulunduğu mahalle değil, kurbanın bulunduğu yere itibar edilir. Karanlıkta yanlışlık olması ihtimâliyle gece kurban kesmek tenzîhen mekrûhtur.
Kurban kesmek kimlere vacip olur?
Kendisine fıtır sadakası (fitre) vâcib olacak derecede zengin olan hür ve mukîm (yolcu olmayan) erkek ve kadın Müslümana kurban kesmek vâcibtir. Müsâfire (en az 90 km. mesafeye gitmek üzere yola çıkan kimseye) kurban vâcib olmaz; ancak nâfile olarak keserse câizdir.
Kurban nisâbı; aslî ve zarûrî ihtiyaçlarından (ev, ev eşyası, binek, üç kat giyecek, bir senelik nafaka) ve borçlarından sonra 80,14 gr. altın veya aynı kıymette başka bir mala sahip olmaktır. Bu malın — zekât nisâbından farklı olarak — alış-veriş ile artabilecek mal olması ve üzerinden bir sene geçmesi şart değildir.
Hangi hayvanlar kurban edilebilir ve yaşları kaç olmalıdır?
Kurbana mahsus olan hayvanlar beş nevidir: koyun, keçi, sığır, câmûs (manda) ve deve. Bu hayvanların belirli bir yaşı doldurmuş olması şarttır:
- Koyun ve keçi: bir yaşında. (Kuzu büyük olup bir senelik koyundan ayırt edilemezse altı ayını tamamlayınca da kurban olur.)
- Sığır ve câmûs (manda): iki yaşında.
- Deve: beş yaşında.
Kurban vahşi (yabani) olmamalıdır. Koyun ve keçi hisse kabul etmez; bir koyun veya bir keçi tek bir kimse için kurban olur. Bir sığır, bir câmûs veya bir deve ise yedi kimseye kadar müşterek olarak kurban edilebilir; ortakların sayısı tek, çift veya yediden az olabilir.
Bilgi Notu: İla Derneği, kurban ibadetinin fıkhına uygun şekilde ifası ve bu alandaki sosyal faaliyetler hakkında bilgilendirme sunmaktadır. Detaylı bilgi için https://iladernegi.org/kurban/ adresini ziyaret edebilirsiniz.
